EVOLUTION OF THE BASIS FOR JUSTIFICATION OF CHANGES IN SETTLEMENT BOUNDARIES IN UKRAINE
Keywords:
boundaries of an administrative-territorial unit, settlement boundary, urban planning documentation, general plan, spatial development planAbstract
This article analyzes the historical evolution of the normative regulation of the grounds for determining, establishing, and changing the boundaries of settlements in Ukraine. It is identified that the role of urban planning documentation has gradually evolved from a purely technical document defining architectural and spatial arrangements and building regimes to the only legitimate multifunctional basis for changing and expanding settlement boundaries as an integrated system aimed at meeting the needs of the local community. Suburban areas have historically lost their role as reserve territories for settlement development with restrictive building regimes determined by the city around which they were formed.
The primary documents that established the mandatory nature of urban planning documentation as a basis for expanding settlement boundaries were technical norms and regulations. With the evolution of legal regulation, certain provisions of these building standards were incorporated into Ukrainian legislation, which gradually established the general plan as the sole legal basis for expanding settlement boundaries.
The role of urban planning institutions has also evolved from exclusive design institutions under an administrative-command system to a diversified network operating within a competitive market environment.
The article highlights the extraterritorial influence of all-Union authorities on the regulation of land relations and the approval procedures of urban planning documentation. Particular attention is paid to the role of decisions of the quasi-authoritative body of the Ukrainian SSR – the Central Committee of the Communist Party – in shaping both urban planning policy and institutional development.
The evolution of the powers of public authorities in approving urban planning documentation is also examined: from higher-level authorities, including those of all-Union significance, to local self-government bodies of territorial communities.
References
Конституція України. Відомості Верховної Ради України (ВВР). 1996. № 30. Ст. 141. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/254%D0%BA/96-%D0%B2%D1%80#Text (дата звернення: 15.03.2026).
Третяк А. М., Другак В. М., Третяк Р. А. Формування адміністративно-територіальних утворень: навчально-методичний посібник. К.: ТОВ ЦЗРУ, 2004. 85 с.
Краснолуцький О., Євсюков Т. Встановлення меж населених пунктів: сучасні проблеми та шляхи їх вирішення. Землевпорядний вісник. 2012. № 2. С. 22–27
Дорош О. С. Методичні підходи до розробки проєктів землеустрою щодо встановлення (зміни) меж адміністративно-територіальних одиниць. Землеустрій, кадастр і моніторинг земель. 2015. № 1. С. 44–49.
Дорош Й. М., Тарнопольський А. В., Харитоненко Р. А., Деркульський Р. Ю., Рябова Ю. П. Землеустрій, кадастр і моніторинг земель. 2022. № 2. С. 4–13.
Земельний кодекс УСРР зі змінами та доповненнями 01 лютого 1928 р. Харків: Юридичне видавництво Наркомюсту УССР, 1928. 90 с.
Збірник узаконень та розпоряджень Робітничо-селянського уряду України за 1928 рік. Відділ перший. 30.03.1928. № 2. С. 37–76
Збірник законів та розпоряджень Робітничо-селянського уряду України за 1929 рік. Народний комісаріат юстиції. Відділ 2. Харків: Укрголовліт, 1929. 802 с. № 9 від 24.04.1929 р.
Збірник законів та розпоряджень Робітничо-селянського уряду України за 1931 рік. № 31 від 19.11.1931.
Збірник законів та розпоряджень Робітничо-селянського уряду України за 1934 рік. № 21 від 04.06.1934.
Збірник законів та розпоряджень Робітничо-селянського уряду України за 1934 рік. № 180 від 20.05.1934 р. (ЗЗ № 21 від 04.06.1934).
Про порядок складання, погодження і затвердження проєктів планіровки міст і селищ УРСР: постанова Ради Міністрів УРСР від 15.06.1955 р. № 777. Збірник постанов УРСР. 1955. № 11–12. Ст. 59.
ЦДАГОУ. Протокол № 68 засідання Президії ЦК КПУ від 11.10.1955.
ЦДАГОУ. Протокол № 39 засідання Президії ЦК КПУ від 04.12.1956.
Положення про порядок перетворення, обліку, найменування та реєстрації населених пунктів, а також вирішення інших адміністративно-територіальних питань в УРСР: Указ Президії Верховної Ради УРСР від 28.06.1965 р. ЦДАВО. Фонд 1. Опис 16. Справа 1542. Арк. 139–149.
Протокол № 30 засідання Політбюро ЦК КПУ «Про заходи щодо поліпшення планіровки та забудови міст і селищ Української РСР». Фонд 1. Опис 10. Справа 11.
Земельний кодекс УРСР: Закон Української РСР від 08.07.1970 р. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2874%D0%B0-07#Text. (дата звернення: 15.03.2026).
Про порядок вирішення питань адміністративно-територіального устрою УРСР: Указ Президії ВР УРСР від 12.03.1981 р. № 1654-Х. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1654-10#Text. (дата звернення: 15.03.2026).
Земельний кодекс УРСР: Закон Української РСР від 18.12.1990 р. № 561-ХІІ. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/561-12#Text. (дата звернення: 15.03.2026).
Про планування і забудову територій: Закон України. Відомості Верховної Ради України (ВВР). 2000. № 31. Ст. 250. (дата звернення: 15.03.2026).
Земельний кодекс України: Закон України від 25.10.2001 р. № 2768-ІІІ. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2768-14. (дата звернення: 15.03.2026).
Про внесення змін до Земельного кодексу України та інших законів України щодо проведення робіт із землеустрою, пов’язаних із встановленням і зміною меж сіл, селищ, міст, районів: Закон України від 21.06.2012 р. № 5003-VI. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/5003-17/ed20130101#Text. (дата звернення: 15.03.2026).
